Make your own free website on Tripod.com

Punjabi Poetry

Jawani Te Kranti Shahmukhi

Home Jawani Te Kranti Shahmukhi Hava TE Suraj Shahmukhi Shiv Batalvi

Jawani Te Kranti
Kaka Gill
Punjabi Poetry in Unicode Shahmukhi

 

جوانی تے کرانتی

 

کاکا گلّ

 

تتکرا

 

ساتھی نوں 1

سکھیا 2

خوشی 3

گیت (کناں شبداں نال) 4

گیت (اگلے پل) 5

کرانتی دی ڈولی 6

گیت (مچلدیاں لہراں) 7

بھلامانس غنڈہ 8

آزاد 9

برابر 10

ساتھی تے سیما 11

گیت (ہسدا رہاں جاں روواں) 12

ظلم اتے بغاوت 13

عشقَ دی سالگرہ 14

بینتی 15

گیت (تیرے سنگ جیون دی) 16

غدار مسیحا 17

امرت ویلا 18

رات براتے 19

چار جون 20

دو شبد 21

غزل (کٹیاں نہیں کٹدی) 22

گیت (بہت من رویا) 23

انبھول عشقَ 24

پتجھڑ 25

خوش قسمتی 26

سویبندھن 27

دیوانے دی موت 28

نونجوان تانئی 29

جھخڑ دے بعد 30

تحفہ 31

گیت (میخانے وچّ) 32 1984-1985

دیوالی 33

ابھے ساہ 34

اوہ آیا 35

ارمان (ارماناں نوں پال سکاں) 36

گوری دا چرکھا 37

کہڑا دیش 38

بیریاں 39

عشقَ دی کہانی 40

بینتی---یاراں نوں 41

گواچے راہ 42

دریڈے جنم دن 43

عشقَ دا باغی 44

جواب 45

ٹھنڈھا سیک 46

نگھّ 47

پتھر دے چپو 48

گیت (دل کھہا کے) 49

بناؤٹی فلّ 50 1994

دی چار جون 51

کچی یاری 52

ظالم 53

کال 54

امتحان 55

اکھاں 56

پیڑاں 57

سچائی دی قلم 58

تیرے وال 59

دل دی پڑھائی 60

جائز ہے 61

محبت دا نشہ 62

رتاں 63

قدرت دی کروپی 64

سچائی 65

غزل (اوکھا پہاڑھا) 66

امید 67

اوہ تے اسیں 68

ریت دے مینار 69

سویرے دا انت 70

شہید دے آخری شبد 71

اک پاسڑا پیار 72

وادی دا فلّ 73

ملن دی تانگھ 74

انصاف 75

سنگاؤ 76

لاپرواہ 77

امنگ 78

چکیراہا 79

تیرا صبر 80

دخّ تیرے جان دا 81

سٹّ 82

بے- آسا 83

گیت (مینوں چٹھی گھلیں) 84

امن 85

آخری چٹھی 86

 

 

 

 

        ساتھی نوں

 

توں ہی توں ہی اس دل وچّ وسّ گئی۔

بھلاکے دکھ میرے روم روم وچّ رس گئی۔

 

سہرا اسفلتا دا چہرے دے اتوں اتارکے

کامیابی دے فلّ میرے سر توں وارکے

چورستے تے کھڑے نوں صحیح رستہ دسّ گئی۔

 

ہم سفر ورگا سوہنا جیہا رشتہ بناکے

میری کشتی تے ستکار دے بادبان سجاکے

بھنوراں وچّ پھسیا میرا جیون کڈھ گئی۔

 

ڈر کاہدا ڈنگھیائیاں دا اچے سکھراں دا

ہڑ آئیاں راتاں توں، دوپہر تکھڑاں دا

جھلّ لوانگا مشکلاں توں میرے نال چل پئی۔

 

 

 

 

      سکھیا

 

اوہ شیش محل دے واسیا

دوجیاں تے نہ سٹّ پتھر۔

 

دل صاف اے تیرا کورا کاغذ

اکر جان نہ درد دے اکھر۔

 

اوہ سوہنے من دے مالکا،

روک رکھ زبان دی تلوار،

پیسے دی کھیڈ تاں آؤنی جانی

ماڑی ہے بڑی غریب دی مار۔

 

اوہ لمے نہوآں دے پالکا

دل جلیاں دے نسور نہ اچیڑ،

کل توں وی کوہڑی ہو سکنیں

یار دوست وی نہیں آؤنگے نیڑ۔

 

اوہ سوہنے حسن دے راہیا

دل توڑن دا راہ نہ اپنا،

آخر تاں بڈھاپا آکے رہنا،

ہنکار دا نہ پان چڑھا۔

 

اوہ چڑدی جوانی دے ماہیا

ساتھی بنا سارے نہ دشمن،

لڑناں تے لڑ انقلاب لئی

ناں یاد تیرا دنیاں والے رکھن۔

 

 

 

 

                خوشی

 

پاٹیاں جلیاں وچوں دیکھن دی کوشش کیتی

تھکّ گئے لبھدے سونے نال گھڑے ینتر۔

 

خوج وچّ دنیاں چھان ماری

ملیا نہ خوشی دا مولمنتر۔

 

میں سوچاں دے ہتھ چھری دیکے

روز رات نوں ہندا ہاں حلال

پھر زخماں توں سمدے لہو دا

حیران ہندا ہاں دیکھکے جلال

جوگ نوں اسدا علاج نہ اؤڑھے

ناسور بنیا گھاؤ اسفل ہوئے تنتر۔

 

میں سدھراں دے گل ہار پاکے

سر دے اتے چڑھا لیا

اوہ پہاڑ دی ٹیسیؤں ڈگّ ٹٹیاں

بڑا ہی دکھ میننوں سہنا پیا

صبر دا پیالہ تکّ ہویا چور

درد بیٹوک ودھدا رہا نرنتر۔

 

میں بھاوناواں دے ساگر وچّ کدکے

گھمنگھیری پھسیا اتے جاواں ڈبدا

رشتے دے تیلے دا سہارا ڈھونڈاں

ڈنگھیائی ولّ ترناں پتن نہ لبھدا

جیوندا ہی میں لاش بنیا پیا

تل اتے کنڈھے وچّ نہ بچیا انتر۔

 

 

 

 

                 گیت

 

یارا تینوں الوداع کہاں میں کناں شبداں نال

میرا دل کھسّ جاندا شبداں دی کرکے بھال

 

پیار دیاں نیہاں تے گھروندا آپاں وسایا سی

بے شکّ تھوڑے چر لئی اوہنوں ریجھاں نال سجایا سی

اک اک وی ہلاؤندے طوفاناں دی نہی مجال۔

 

اج توں اسے ویہڑے توں کنارہ کر لیا

دیکھکے میری چھوٹی غلطی اپنا فرض بھلّ گیا

گھلّ بلاوے ہنیریاں نوں عشقَ دا لیاندا کال۔

 

منزل سہانی جاں اسہانویں خط پا دیویں جاکے

اساں تاں ایسے ویہڑے موت اڈیکنی غم خاکے

کی تیرا دل بدلیا ساری عمر ستاویگا سوال۔

 

 

 

         گیت

 

ہن نہیں تاں اگلے پل۔

غصہ تیرا جاویگا ڈھل۔

 

دیکھنا ایہہ چھوٹی گلّ

کھوہ نہ لوے عمراں دا ہاسہ

ہڑ لے آوے کتے زندگی دا پاسہ

ہسدی جوانی بن جاوے نشچل۔

 

پل دا غصہ دل بہت دکھاؤندا

اس مشکل دا حلّ نہ لبھدا

خون دے ہنجھو اکھیؤں وہندے

توں نہ بولیں میرا دل کمبدا

رکھ پیار تے وشواش اجول۔

 

 

 

   

 

              کرانتی دی ڈولی

 

کیہا کسے فقیر نے جوانی دو دن دا ہندی پروہنا۔

گزر گیا جے وقت ہتھوں مڑکے پھر واپس نہیں آؤنا۔

 

جے نہ توں سمبھلیا اج یارا پھر پیو وانگو غلامی پینی سہنی

ٹھوکراں نال بھری زندگی جیونوینگا تے زلت نال لدی رہنی

اپمان دے گھٹّ بھرکے سر جھکاکے افسرشاہی دی سنینگا کہنی

پھر گاندھی دی سکھائی اہنسا تیرے دماغ دے اتوں لہنی

تاں مندر جاکے ٹلّ کھڑکاکے اپنی بربادی دا زشن مناؤنا۔

 

اوئے کاہدا ڈر توپاں دا کالیاں جیلاں دا ہتھکڑیاں دا

اوئے کہڑا توں کرنیں فکر کرکے ڈگدیاں کڑیاں دا

اوئے کیہا ادھرم تیتھوں ہوناں روککے چالا اتہاسک گھڑیاں دا

اوئے نشہ دیکھنا چڑدا کیہا توڑکے سماج دیاں لڑیاں دا

اتار سٹّ ڈر دے پڑدے مزہ دیکھ زندگی دا آؤنا۔

 

جوانی تیری بلائیں سندری ہتھیاراں دے گہنے پا سجا

ڈھاہیاں دے رسے نال بنھکے جھنڈیاں شہیداں دے راہ سجا

کرانتی نوں ڈولی وچّ بٹھاکے گولیاں دے ڈھول واجے وجا

لاکے لہو دا تلک متھے انقلاب دی جنگ وچّ کدجا

دیکھنا سماج واد لیاکے بھکھ دکھ نے تینوں کدے نہ ستاؤنا۔

 

 

 

           گیت

 

مچلدیاں لہراں وی ہن تاں

من بھرماؤنوں رہِ گئیاں۔

تیریاں یاداں بھگویں کپڑے رنگا

پہاڑ توں لہہ پئیاں۔

 

ایہہ جھیل دا نیلا پانی

اتے لوکاں دے اکٹھ

سورج دی دھپے چمکدی ریت

ننگے سریراں نال بھریا تٹّ

سبھ کوئی ہور دنیاں جاپے

جتھے دل مر جاندا جھٹّ

بادباناں نال ٹکراکے ہواواں

گیت درد دا کہہ گئیاں۔

 

من اشانت ہو گیا سنکے

یاداں دیاں جوگناں دا اکتارا

تیری تصویر دے ولّ تککے

مڑ مڑ لبھدا سہارا

میں پہنچ جاواں تیرے کول

بھلکے جھیل دا نظارہ

تے ریجھاں اتھے ترن دیاں

لہراں نال وہِ گئیاں۔

 

 

 

 

      بھلامانس غنڈہ

 

سچے راہ چلن لئی چھرا پراں سٹیا۔

شاباشی بجائ لوکاں نے مینوں غنڈہ کیہا۔

 

چھڈکے چنچلتا، گمبھیرتا دا پلہ پھڑھیا سی

تاں میرے نام اتے چکڑ اچھل گیا

شراب دے نشے نوں الوداع کیہا سی

کہ میرا ہوش ہتھ وچوں نکل گیا

میں حرام کماؤنا چھڈّ نیکی متھی

چنگے کرماں دا پھل پھسل گیا

کہاں اسنوں بدنصیبی جاں اپنا قصور

یارو مینوں ملی بھلیمانسی دی سجا۔

 

میرا سکھ چین لٹّ کے لے گئے

جہڑے اپدیش دندے ربّ نوں ملن دے

نصیحتاں دے کے لوک کھوہاں ولّ اکساؤندے

طریقے دسدے نہ وچوں نکلن دے

بدمعاشی دی عیش مڑ یاد آؤندی

جھلدا تسیہے اچھے راہیں چلن دے

میں سمبھلدا ہی چاہے ہی مر جاواں

لاؤنا نہیں بدمعاشی دا بوٹا پٹیا۔

 

 

 

 

                آزاد

 

اج توں آزاد ہیں حقاں خاطر بولن لئی۔

سچ واسطے مرن لئی جاں کفر تولن لئی۔

 

ڈر دے سنگل ٹٹے بھاویں بچے کالے قنون

تیری آشنکا اتر گئی ودھے فلیگا تیرا جنونّ

ستاں پردیاں پچھے قید مانوتا نوں ٹولن لئی۔

 

ہن تیرے ہتھ فیصلہ اپنی قسمت گھڑن دا

سوارتھ لئی جین دا جاں لوکاں خاطر مرن دا

دیش خاطر وارنی زندگی کہ عیاشی رولن لئی۔

 

وشواش مینوں تیرے اتے بھنگ بھاڑے نہیں گواوینگاں

قوم دی امانت زندگی وچّ خیانت نہیں رلاوینگاں

ملیا تینوں ہے سماں اج لہو ڈولن لئی۔

 

غریبی امیری دے بھید بھاوَ تے دنیاں آباد

مارکس دے سدھاتاں تے ادھارت لیادے سماج واد

لادے اپنا تن من انقلاب دے اندولن لئی۔

 

 

 

 

برابر

 

کردا ہیں پاپ دی کمائی دسّ کس گلّ دی۔

تیری اس نال لڑائی دسّ کس گلّ دی۔

 

جہڑے جات پات دے فاصلے گوبند نے مٹائے سی

اوچ نیچ والے بھید بھاوَ امرت نال ہٹائے سی

پھر ایہہ ضد جدائی دسّ کس گلّ دی۔

 

اوہ جمیا سی ہریانے توں واسی پنجاب دا

پانی تساں دوہاں نے پیتا اکو ہی چناب دا

بسّ بولیاں دی دشمنی ودھائی دسّ کس گلّ دی۔

 

جے توں ہیں گورا چٹا کالے کیتا نہیں قصور

جمیا اوہ گھر بھامن دے ویش وی انسان ضرور

اوچ نیچ دی کندھ بنائی دسّ کس گلّ دی۔

 

مسلمان تے ہندو دوہیں اک ربّ دے راہی

سکھ ہویا کہ بندہ عیسائی دھرم نہیں کوئی شاہی

دھرماں دی عینی پاڑ پائی دسّ کس گلّ دی۔

 

کی اوہ روٹی نہیں کھاندا دسّ مینوں ایہہ یار

کی اوہدا لہو ہے چٹا دسّ مینوں ایہہ یار

تاں بندہ بندے دی کرے برائی دسّ کس گلّ دی۔

 

 

 

 

        ساتھی تے سیما

 

بہت دیر نفرتاں توں لککے کیتا انتظار۔

ماں دی گود بعد ملیا تیرا پیار۔

 

تیرے بن رہِ نہ سکاں اینا پیار نہ دے

پتجھڑاں نوں بھلّ جاواں سدا بہار نہ دے

ہولی ہولی بدلدے کوشش کرکے میری نہار۔

 

تھوڑی دیر سوچاں توں آنچل وی ہٹا

سالاں توں سکے ہوئے ارماناں نوں نہ جگا

بہتی چاہ محبت دا بن جاوے نہ مزار۔

 

تیرا میرا سبندھ ہے اک انمول نگینہ

پر ہرکّ چیز دی ہندی ہے سیما

توڑاں جے میں سیما تاں کردے انکار۔

 

اس ساتھ نوں میں چاہندا نہیں گواؤنا

تیرے توں چنگا ساتھی کتھوں اے تھیاؤنا

جیونا مرنا سنگ اساں دکھ جھلکے ہزار۔

 

 

 

    

 

  گیت

 

میں ہسدا رہاں جاں روواں۔

تیرے توں جدا نہ ہوواں۔

 

توں جننی ہوویں بھاویں بانجھ

دلاں وچّ بنی رہنی سانجھ

تینوں پاکے سارا جگّ جتنا،

ہارے جواری جواری نوں نہ چھوہواں۔

 

مسکان روح تے ہمیش رہنی

خوشی دی چمک مکھوں نہیں لہنی

تیرے کول آکے فلّ بنجاں،

بوجھ چاہے سنسار دا ڈھوواں۔

 

دکھ آؤنگے سینکڑے تے ہزار

مینوں چھڈکے جانا نہ یار

مشکلاں دے نال متھا لاکے،

ساتھ ہے جیوناں آپاں دھوواں۔

 

بھلاں نال پاٹی چادر سیونکے

کھماں منگ لوانگے جھٹّ نیونکے

لگے داغ تیرے سویمان اتے،

پچھتاوے دے ہنجھوآں نال دھوواں۔

 

 

 

 

      ظلم اتے بغاوت

 

جے کرماں توں وشواس ہی اٹھ جائے۔

ہرکّ سیانا انسان ظلم خلاف آواز اٹھائے۔

 

نہ اوہ کسے دے لہو دا پیاسا

نہ اوہ ہندا اپنی جان دا دشمن

بندوق ہتھ وچّ لیکے ہمیشاں انج سوچدا

امن دے فلّ اوہدے ویہڑے وی مہکن

کیوں کوئی تشدد دا پانی سروں لنگھائے۔

 

بے انصافی دی گھلاڑی وچّ پڑن نوں کہندا

کہڑا دھرم سچ خاطر لڑن توں ورجے

ہرکّ منکھ لوچدا کلی، گلی تے جلی

کون اتارنا چاہندا کالے بازار دے قرضے

برائی نوں مارن لئی سدا لوہڑی جلائے۔

 

دیش بھگتاں لہو وہاکے لئی سی آزادی

لوکراج تے قابض ہو جان مجرم اشتہاری

تاں پھر انیاں دیکھکے صبر دا بنّ ٹٹدا

اکٹھی ہندی انقلاب لئی خلقت ساری

شانتی دے مندراں تے پھر بمب ورسائے۔

 

 

عشقَ دی سالگرہ

 

عشقَ دی پہلی سالگرہ تے تینوں کی دیواں تحفہ۔

اس غریب دے کول ہیرے کھریدن لئی نہیں کجھ نہیں بچیا۔

 

اک ہسدے ہوئے بھوکھ دا سفنہ میرے کول

درداں وچوں نسرے ہوئے مسکراؤندے گیت میرے کول

خالی جیب توں بعد میرے کول دل رہا۔

 

ایہہ وعدہ دیواں تینوں اج سدا پیار کردا رہانگا

ساری عمر دکھ سکھ دا تیرا ساتھی بنکے رہانگا

تیرے توں جدا ہون دا کدی آویگا نہ سفنہ۔

 

جے تحفہ ہے قبول آجا پہلی سالگرہ منائیئے

عشقَ دے گلدستے وچّ آشاواں دے فلّ سجائیے

ساڈے دوہاں کول اگے جان لئی ایناں موقع ہے پیا۔

 

     بینتی - ظالم تائیں

 

میری ارتھی نوں موڈھا دین والیو کجھ تاں شرم کرو۔

سوارتھیؤ میری موت تے کوئی تاں چنگا کرم کرو۔

 

تہاڈے پٹے ہوئے نفرت دے کھوہاں چ مے ڈبّ ترکے

اج تکّ جیوندا رہا تہاڈے واراں توں ڈرکے

لاش نوں کیرتن سناؤن نالوں کجھ بیہتر کرم کرو۔

 

جؤندے دیاں تلیاں وچّ کلّ ٹھکواکے تسیں ناں کمایا

اک سچے بندے دیاں جڑھاں کٹکے مینوں نامور کافر بنایا

تہاڈے جھوٹھے الجاماں دی سولی چڑھیاں ہن روئیا نرم کرو۔

 

ہنجھو کس لئی وہاؤندے ہو دھرتی توں بوجھ لحن تے

میں سورگیں تاں پہنچناں نہیں تہاڈے چنگا کہن تے

بھوت بنکے تہانوں ڈراوانگا نہیں کاہتوں ایناں بھرم کرو؟

 

پچھتاوا کرو کیتے تے مینوں نہیں تہاڈے تے گلہ

بسّ ایہو ہے آخری تمنا میری ایہی تہاڈی سجا

میرے ورگے عاشقاں نوں چھڈّ ستاؤنا کوئی ہور کرم کرو۔

 

                 گیت

 

تیرے سنگ جیون مرن دی سی ابھلاشا۔

لگدا ہے انجھ تیرے توں وی ملیگی مینوں نراشا۔

 

ایہہ سریر نہیں دردیں بھجیا پھوڑا پیپ نال بھریا

اسدی وی، تیری وی ٹھوکر دا درد اہنے جریا

 

پیار دی گرمی توں وانجھا ٹھرے دا ٹھریا

کی کراں گا جیوندی رکھکے تینوں ملن دی آشا۔

 

سفنہ ٹٹّ جان تے سوکے مارے نینوں پانی کردا

ہاریا ہویا وجود سکھ چھڈکے دکھیں قبجہ کردا پھردا

چکڑ دے دامن اتے کمل بن سوچے کھڑدا

ہنجھوآں دیاں ندیاں وہاکے ایہہ سدا رہا پیاسا۔

 

میرے اندر وسدی روح نوں لگیا غم دا کیڑا

سبھ سدھراں دے خون ہندے جان ودھدی جاندی پیڑا

من سہِ سہکے زخم زندہ لاش وانگ ہویا چیڑھا

جد خوشی نہ ملے کوئی دل رہے گا ہی اداسا۔

 

 

        غدار مسیحا

 

اج غریباں دی گلّ سننوں بولا

سونے دے رتھاں تے کردا سواری،

اوہ بھلّ گیا وچار ہی اپنے

دکھی دلاں تے ماردا چوٹ بھاری،

ارداس کردے ہتھاں نوں انگولیاں کرے

اوہدے سامنے جنتا کریگی کی وچاری،

جہڑا ظالم دا رکھاک بنیا پھردا

 

اس مسیہے نوں میں کی آکھاں۔

 

ابلدے دیگاں وچّ رجھدے منکھی سریر

چرکھڑیاں چڑن توں گزریا ہویا زمانہ،

سولی چڑھاؤن دی ریت گئی بیتی

کندھیں چنن دا ہویا رواج پرانا،

گھلاڑی وچّ پڑ جاواں بناں سوچے

زہر دا پیالہ وی نہیں انجانا،

جہڑا بنا ڈھٹّ لگائے مار رہا

 

اس مسیہے نوں میں کی آکھاں۔

 

جھک گیا سونے دے چھتر تھلے

لے لئی اسنے بچڑاں دی سرداری،

پہلاں ظالماں دے تسیہے جھلدا سی

ہن مسیہے دے چابکاں دی واری،

میں خود تے پورا قابو رکھکے

سہِ رہا ہاں مسیہے دی غداری،

جہڑا لہو دیاں بونداں لئی ترسے

 

اس پپیہے نوں میں کی آکھاں۔

 

         امرت-ویلا

 

روز سویرے پنچھی چہکن اکھاں ملدا میں انیندا۔

امرت ویلے تیرا ناں لیکے پہلا گھٹّ ہاں پیندا۔

 

دل وچّ یاداں تیریاں دا سوا اچا جلدا

لوک کماں ولّ تردے میں ٹھیکے ولّ چلدا

جوانی رو رو واسطے پاوے میرا رستہ روکے

کہاں جھلی نوں جاندے ایہدے آسرے میں جیندا۔

 

ہرکّ دن جدائی دے سالاں وچّ جا جڑدا

میرا رستہ تیرے پنڈ ولّ کدی نہ مڑدا

بند ٹرنک چوں پریم پتر جد کدی وی کڈھاں

پڑھنا مشکل ہنجھو بھرے نینوں نہ کجھ دینہدا۔

 

اوشا دی لالی تیریاں گلھاں دی یاد دواوے

چاننی تیریاں اکھاں دی چمک بنکے ستاوے

یاداں دا سوا بجھاؤندی ہوئی بوتل خالی ہندی

تیری بے وفائی دے پھٹّ لگائے غزلاں لکھکے سیندا۔

 

 

 

 

       رات براتے

 

پچھو نہ مینوں کدھروں آ رہاں۔

کنی کو پیکے غم سنا رہاں۔

 

جے تھوڑی جہی شراب پی لیندا ہاں

جھوٹھ بھلاکے مونہوں سچ کہندا ہاں

سوفی ویلے دے ہاسے اڈّ جاندے

جھلیاں پیڑاں دا حالَ سنا رہاں۔

 

پیتے جام تاں انگنت ہو تردے

یار بوتلاں دی گنتی کرنوں ڈردے

ہوکے میں شرابی ہوش اپنے گواکے

تیری بے وفائی دا گیت گنگنا رہاں۔

 

ڈیرہ اپنا لبھدا تیرے محلے وڑدا

گھر تیرا پچھانکے میں پچھے کھڑھدا

قدم لڑکھڑا جاندے کدی ڈگّ پیندا

تھکے قلم نال گیت سجا رہاں۔

 

جگدی لالٹین لیکے ماں مینوں لبھدی

چوراہے تے ڈگے پئے دا چہرا تکدی

اوہ میری زندہ لاش تے وین پاؤندی

میں ہچکیاں لیکے ورتمان بھلا رہاں۔

 

 

 

 

چار جون (1984)

 

اج قوم کوآری دی

عجت تے کنجراں ہتھ پایا

 

اس سچے کچّ دی لڑی نوں

جھوٹھے جوہریاں توں پرکھایا

 

عجت نال تنکے چلدی دے

ددھاں نوں جوٹھا منہ لایا

 

اسنے نہیں اسنے نہیں

کسے نوں ہتھ پکڑایا۔

 

لال قلعے دی ویشوا نے

سچے لوک شرابی کیتے

ڈھاہ کے وسدی سہاگن دا گھر

اپنے گلھ گلابی کیتے

بدن دی بدبو چھپاؤن خاطر

دلیاں دے گھر مہتابی کیتے

او وسدیاں نوں رنڈیاں کرکے

پان کھواکے بلھ عنابی کیتے۔

 

تخت تے گنڈی رنّ بیٹھی

ہیجڑیاں دی فوج لیکے

کس دی عجت سرکھات دسو

بچڑاں دے ہتھ پیکے

تباہی نوں ہے آواز دینی

اناں خلاف کجھ قہقے

پر مرنا وی برا نہیں

استوں پوری زندگی رہکے۔

 

جے قوم گگے نہ پوجے

نہیں زہری سپّ ڈسدے

بھولے لوک دودھ پیاؤندے رہے

زہر دے ونجارے ہسدے

اوہ وہُ چُ تیر بھیونکے

کوآری قوم دی عجت لٹدے

ایہہ تاں گھر پالی ناگن دے

لائے زخم نے رسدے۔

 

اک مرد نے قوم دی

لٹدی عجت تے دکھ دکھایا

کنجراں نوں بندے بنان لئی

سریر کارتوساں نال سجایا

پستول چوں درگا کڈھ دکھاکے

مسے رنگھڑاں نوں ڈرایا

اس اکلے نے مرن واسطے

لوکاں نوں ہلونا دلوایا۔

 

ہائِ! امن پسند جنتا

اسے دے خلاف ہوئی

ہائِ! اکھاؤتی نپنسک مرداں چوں

ساتھ اسدے نہ کوئی

ہائِ! اوہنوں ہی ڈاکو کہندے

جہڑا کردا رہا ارجوئی

ہائِ! اوہدے ہنجھو دیکھکے وی

نپنسک سکھ قوم نہ روئی۔

 

گوبند دے اس پتر دی

موت وی آئی جلدی

ڈھاہ لیا جاکے لشکراں

ہرمندر دی کرکے بے ادبی

اکال تخت دے بنگے ڈگے

مرے پروانے ہزاراں مذہبی

دکھ بھنجنی وی ظلم دیکھکے

جون دی اس راتے مرگی۔

 

جتھے کالے کاں چبھی لاکے

ہنس بنکے نکل اڈدے

اس سروور وچّ پانی دی تھاں

لہو دے چھلّ اٹھدے

دیپ سنگھ دے پیروکاراں دے

سر اس تلا وچّ ڈبدے

قوم دے رکھئکاں دے دھڑ

تھلے غار وچّ جا کھبھدے۔

 

سونے دیاں دیواراں دے اتے

کالے رنگ بدمعاشاں پوچے

جناں نے معصوم بچیاں دے

لے زمبور ماس نوچے

کنجریاں نچاؤن اتھے اج

مسے رنگڑ بن سوچے

بدلہ لین لئی موئی قوم

دا دل بھورا نہ لوچے۔

 

اوہ کرسی چڑھیا گدار سکھ

استعفٰی وی نہ دکھا سکیا

اوہ فوجی جرنیل اکھاؤتی سکھ

دلی وی نہ ہلا سکیا

اوہ سکھاں دا افسری طبقہ

تنخواہاں وی نہ بھلا سکیا

اوہ ستا پیا سارا سکھ دھرم

آواز وی نہ اٹھا سکیا۔

 

جد مکے تے پین دھاڑوی

ستے پئے لوک اٹھدے

جد سومناتھ تے چڑھے غزنوی

ستے پئے لوک اٹھدے

جد یہودیاں تے ہوئے ظلم

ستے پئے لوک اٹھدے

ہن ہرمندر نوں ڈھاؤن فوجاں

دیکھو کد سکھ اٹھدے؟

 

اوہ آزاد دیشاں دے واسیؤ

اس ظلم دی نندا کرو

اوہ امریکہ روس دے تاجیؤ

اس ظلم دی نندا کرو

اوہ سچیاں قوماں دے حاجیو

اس ظلم دی نندا کرو

اوہ پاک دھرت دے واسیؤ

اس ظلم دی نندا کرو۔

 

 

                دو شبد

 

کجھ گلاں پیار دیاں کر لیندا ہاں تیری تصویر نال۔

جدائی دیاں گھڑیاں گنکے کر لیندا ہاں سمجھوتہ تقدیر نال۔

 

سانجھے جیون دے لائے بوٹے نوں خون نال سنجدا جاواں،

ملن وچّ دن تھوڑے صحیح ہجر نال سکدا جاواں،

پر بھوکھ دا خیال کرکے صبر دے گھٹّ بھر لیناں

اڈاریاں لاؤندے من نوں وسّ کر لیداں ہاں زنجیر نال۔

 

تیرے نال وفا دی کھادھی سونہ نوں ہردم یاد رکھاں،

پتر جے چروکا ہو جاوے پکّ جاندیاں نے اکھاں،

لکھ لکھکے گیت غزلاں پریم دے بوٹے دوآلے واڑاں لائیاں

کرکے یاد تینوں صلاح کر لیندا ہاں اس اخیر نال۔

 

جد وی تیری یاد آوے اوکھا ہنجھوآں نوں اکھیں ڈکنا،

پر اپنی برہوں نال دکھی چاہندا نہیں تینوں تکنا،

پھر ڈونگھا ساہ بھرکے تیری تصویر کول حالَ سناواں

مڑ اوہی ڈونگھیاں گلاں کر لیندا ہاں تیری تصویر نال۔

 

            غزل

 

ایہہ رات کٹیاں وی نہیں کٹّ دی۔

دوری تیرے میرے وچّ نہیں گھٹ دی۔

 

بجھ گئی شمع اوکھے ساہ لیکے

برہوں دے لوگڑ دا سوت وٹّ دی۔

 

کڑلاں پئیاں سریرے پاسے پرتن نال

نیندر دی رانی نزدیک نہ لگدی۔

 

ہنیرے نال عشقَ میرا پے چلیا ہے،

چانن کول گلّ کوئی نہیں پٹ دی۔

 

کنڈیاں دی اپما دے پل بنّ تھکی

چبھن محسوس ہونوں پھر وی نہیں ہٹ دی۔

 

باغ غماں دے کڈھکے سبھ سوئیاں ٹٹیاں

وچھوڑے دے بازاریں پھلکاری ملّ نہ وٹّ دی۔

 

ہرکّ رات وانگر ایہہ وی ڈھل جانی

میری پیڑ صحیح کوئی قدردان نہ کھٹدی۔

 

 

                  گیت

 

کلّ ہی تینوں یاد کرکے دکھی بہت من رویا۔

اپنی بے بسی تے کھجھدا میں مولوں ہی غم گین ہویا۔

 

وہاکے وچھوڑے دے ہنجھو کم بھلا بیٹھا رہا

تیری تصویر چپّ رہی اسنے نہ کجھ کیہا

نہ کجھ کہندی نہ کجھ سندی چپچپیتی

انجھ لگیا دنیاں وچّ ظالم نہیں تیرے جیہا۔

 

جی کرے اسے ویلے پردیس چھڈکے گھر جاواں

تیرے مہکدے سریر دوآلے باہاں دا گھیرا بناواں

فرض دے وچار آکے جد دل تے قبجہ جماؤندے

چھڈکے سوچاں دوڑن دیاں، میداناں نال دوستی پاواں۔

 

سوچیا سی کلّ رات ہفتے دا برہا پنجیا

ہنجھوآں دے ہڑ لیاکے سوکا ماریا ہجر سنجیا

پر اج وی اہیؤ حالَ یاد تیری پھر ستا رہی

وچھوڑے دا لوگڑ بن پیڑ سہے نہ جانا پنجیا۔

 

کس نوں حالَ سناکے دل اپنا کراں ہولا

کس کول وہل ہے سنے جو میرا رولا

اناں کاغذاں تے اپنے من دا حالَ لکھ رہاں

عاشق دے گیت نوں نہ لوکیں رہن دندے انگولا۔

 

         انبھول عشقَ

 

عشقَ دے بوٹے دے اتے ارماناں دے فلّ کھڑے۔

آساواں دی ویل لمی اسطے ہسّ ہسّ چڑھے۔

 

سریر تکّ دی سدھّ گواچی محبت یاد رہندی

کد بیٹھن دا ویلا تے کد کھڑے کھڑے۔

 

ہن صحیح پرکھ ہے آئی اس زندگی دی

دن رات کرن ارداساں بدقسمتی دی ناگن لڑے۔

 

خوشبو جہی پھیلی فضا وچّ بھنی بھنی

جس دن عاشق معشوق دا خط پڑھے۔

 

کناں وچّ انحد ناد گونجن لگدا

جد وی اسدے نال بول سانجھے کرے۔

 

ہر شے وچوں اوہدی شکھشیئت جھلک ماردی

راتاں نوں اسدے سفنے نیند توڑ آؤن بڑے۔

 

ہائِ اسنوں چھوہکے اک وار دو پل لئی

دل کلکاریاں مار مار نچن نوں کرے۔

 

 

       پتجھڑ

 

میری اندرونی حالت دیکھ سکے

بہت دور ہے تاریاں دی منجی۔

 

اڈاری مار گئی کونجاں دی ڈار

چھڈکے میرے واسطے غماں دی گھڑونجی۔

 

سست دریا دی چال تککے

دن بتیت کرنے بڑے مشکل ہوئے

رات میرے لئی ہنیری ہی رہی

چاہے پنیاں نوں چن اجول ہوئے

تیرا مکھ تکن توں وانجھی رہی

روح ویاکل ہوئی سولاں تے ٹنگی۔

 

گرمیاں نے پردیساں دا راہ پھڑھیا

جوبن تے سیال دی نڈھی آئی

برف درختاں دا حسن لٹّ لیا

جھیل دیاں لہراں جمکے ہوئیاں شدائی

میرے من دی دھرت بہاراں کھہاکے

کورے نال ماری، پیڑاں کیتی گنجی۔

 

جنگلاں وچوں وی جانور الوپ لگن

چارے پاسے چپّ نے راج کمایا

ٹھنڈھ نال خطیاں وی سنگڑ گئیاں

سورج میرے ویہڑے نظر نہ آیا

ننگے تنے لیکے رکھ چپھیرے کھڑے

بیان کردے میری حالت بڑی چنگی۔

 

سکے پیلے پتے ہنیری نال اڈدے

لگدا کہ قیامت دا گیت گاؤندے

کوئی نیند ٹٹی سپنی پھرے پھکاٹے ماردی

میرے وانگ پنچھی محبوب لئی کرلاؤندے

تڑپے فضا فنیئر ناگ دی ڈنگی۔

تڑپے فضا فنیئر ناگ دی ڈنگی۔

 

 خوش قسمتی

 

اک چاردیواری کھڑی کر دیو۔

طوفانی اڈّ نہ جاوے خوش قسمتی۔

 

کالی کجی بنیرے دھر دیو۔

بری نظر نہ کھاوے خوش قسمتی۔

 

خوش قسمتی نوں نؤندا دے آیاں

راہاں تے روشنی کر دیو۔

راہ بھلّ نہ جاوے خوش قسمتی۔

 

زندگی تے اٹھن والے شکوے

الامبھیاں نوں انگولا کر دیو۔

برا منا نہ جاوے خوش قسمتی۔

 

دشمناں توں بچاکے رکھو اٹھدے ہاسے

دروازے تے پڑدا کر دیو۔

کوئی چرا نہ لجاوے خوش قسمتی۔

 

ونڈ دیو شیرنی شریکاں گھریں

سارے پاسے خبر کر دیو۔

رسّ میتھوں نہ جاوے خوش قسمتی۔

 

فضا ہسدی ہی رہے باغیں

موسم نوں تاڑنا کر دیو۔

مڑ اتھوں نہ جاوے خوش قسمتی۔

 

           سویبندھن

 

میں جھولی وچّ پوائے انگیار نی مائی۔

مینوں راس بڑا آئے پیار نی مائی۔

 

قصر تاں ساڈی چاہت وچّ بچی نہ کوئی

دلاں وچّ وسدی آخری سدھر وی سہاگن ہوئی

ایہہ دن ایسے آئے مکار نی مائی۔

 

ہن تکّ دلاں وچّ ملن دی لوء بلدی

جناں سویرا اسیں تکیئے کالی رات ہولی چلدی

روح زخمی ہو جائے شکار نی مائی۔

 

قسمت اتے کناں کو گلہ ہاں کر سکدے

سنگل پیریں، ملاح غصے کدّ پیا جگرا کرکے

سمندر ڈونگھا ہندا جائے وچکار نی مائی۔

 

اوہ سرڑ دی مورتی راہ میرا اجے تکدی

پتراں وچّ وچھوڑے دیاں جھلیاں مشکلاں دسدی

دل تے پتھر رکھائے ہزار نی مائی۔

 

چاہاں تاں اج وی بندشاں توڑکے مل لئیے

بھوکھ دا سفنہ بدنصیبی دے راہ تور دیئیے

ایہہ دوری ساڈا ودھائے پیار نی مائی۔

 

      دیوانے دی موت

 

کسے وچھوڑے مارے دیوانے نے

کیہا سی فاصلے پیار ودھاؤندے

 

تے اوہ دور ہی مر کھپ جاندے

دنیاں والے نہ دوریاں گھٹاؤندے

 

ایہہ دوریاں نہیں بیبسیاں ہین

جو عاشقاں نوں نیزیاں تے پروندیاں

رات براتے معشوقاں سفنیاں وچّ

عاشقاں نوں مویا تککے روندیاں

ریجھاں تے چلدا سماج دا آرا

شدائی دل محبت دا گیت گاؤندے۔

 

اجیہا اج تکّ نہ ہویا

ہار منے محبت دا راہی

پینڈے تے اگّ ورھائے سورج

دن ڈھلے رات دی سیاہی

پھسدے چھالے کولے بن مچن

سنہری پلنگھ نہ ٹھنڈھ وراؤندے۔

 

اس پندھ دی، اس راہ دی

منزل شہر بھمبول ہی رہنی

دلیاں چھڈیاں شیشمہل نہ معافق

پگدی یار دے پنڈ دی رہنی

جتھے کوئلاں گاؤندیاں مور نچدے

پتجھڑاں وچّ فلّ کھڑ آؤندے۔

 

بے شکّ سدھراں نہ پوریاں ہندیاں

دل وچّ رہندی گلّ دل دی

سفنے اکھاں وچّ رہِ جاندے

موت وی بڑا ستاکے ملدی

لوکگیتاں وچّ نائک اوہ بندے

فرشتے دیوانیں روح بہشت ٹکاؤندے۔

 

          نوجوان تانئیں

 

ہتھ جوڑیاں کجھ نہیں بنناں اکھاں اٹھاکے اپر تکّ۔

منگیاں تاں موت نہیں ملدی کھوہے جاندے نے حق۔

 

تیری ماں دے سر اتوں چنی لاہی راکھے سپاہیاں

بھرا تیرے باغی ہوئے پھردے حاکماں لا رکھیاں پھاہیاں

کر ہمت تکڑا ہو کے ماں دا سر فکّ۔

 

توں شیر دا پتر ہیں اٹھ مار اپنی بڑھک

بندوق دی گولی دسیگی انقلاب نوں جاندی سڑھک

سرکار دے کرفیو دے لقوے نہیں تیرا بھنیا تیرا لکّ۔

 

توں قوم نوں ویچکے لکھاں کماکے کی کرینگا

دلیاں نال پیکے دارو، بھین دی رکھیا کویں کرینگا

نلوئے دے ناں تے پوچ نہ کالکھ، کھا سریر تے ٹکّ۔

 

گوبند نے تینوں جیوننا سکھایا بھنڈرانوالے مرنا سکھایا

کراہے کیوں تریاں جاناں بے انت ستونت نے کجھ کرنا دکھایا

پھر گاندھی دی اہنسا دی تینوں کاہدی پیندی جکّ۔

 

         جھکھڑ دے پچھوں

 

ہفتے دے انتظار پچھوں ہنے تیرا پتر ملیا۔

توں شبداں دی بجائ ریجھاں دا واورولا گھلیا۔

 

اج تکّ خود نوں میں سخت جان رہا سمجھدا

اس برہوں دے طوفان پچھوں مینوں اپنا آپ نہ لبھدا

تیرے وہائے ہنجھوآں دے وچّ دل میرا ڈبّ چلیا۔

 

فرض دے گلاباں کولوں کنڈے سہکے خوشبو سی منگدا

ایہہ پتر فرض نوں کہندا جلاد جہڑا سولی ٹنگدا

پیڑاں دے ہنیرے پتال اندر میرا سورج نہ ڈھلیا۔

 

اکھاں بند کراں تاں مینوں تیری دکھی صورتَ نظر آوے

جسنوں برہوں بہت ستاوے نینوں ہنجھوآں دی برسات لیاوے

ٹھنڈھا پے چلیا میرا سریر جداں برفیلہ جھکھڑ جھلیا۔

 

پتر دے ہرکّ شبد چوں غم دی لہر اٹھدی جاپے

جدائی دا ذمہ وار میں ساں اسدا علاج کراں گا آپے

پھر توں دیکھینگی مسکراؤندا مینوں لگیگا سارا عالم بدلیا۔

 

صبر کر یار تھوڑے دن مینوں پردیسیں ہی رہندے

زندگی دی اک چھوٹی جہی منزل تاں جت لیندے

پھر ساہاں وچّ لیکے ترانگا تینوں جد سفلتا دا بوہا کھلیا۔

 

 

 

 

                  تحفہ

 

سریراں دے فاصلے کافی صحیح دل تاں قریب نے۔

تیرے جنم دن تے دو شبد لکھ بھیجے غریب نے۔

 

مینوں پتہ توں اداس ہیں کہ اج میں دور ہاں،

تیری سونہ ہی میرا راہ روکے کناں میں مجبور ہاں۔

 

پہلے دن جد ملے سی اوہ تصویر چتودا ہاں،

تے پیار دی پوڑی دے ٹمبے چڑھے کداں اوہ یاد کردا ہاں۔

 

پہلاں جناں ملن نوں تڑپھدے سی اوناں تڑپھاں اج

کوئی کمی نہیں آئی میرے دل دیاں بھاوناواں چ اج۔

 

جہڑے توں مینوں لکھے سی کارڈ وی اوہ سمبھالے پئے

پہلی ملاقات دے دن اجے تکّ اجالے پئے۔

 

اکلے سی جد اسیں اوہناں یاداں دے ورقے بھرے

ایہہ دوریاں پتجھڑ نہیں عشقَ دے رکھ رہن ہرے۔

 

کسیس ملن دی تاں اٹھدی ہے دن نوں، رات ویلے

سفنے دے وچّ ہو جاندے نے پر روحاں دے میلے۔

 

تیرے پتراں دے ہر شبد وچّ بے چینی دھڑکدی ہے

ایہہ تھوڑے سمیں دی برہوں تیرے اکھیں رڑکدی ہے۔

 

میں وی اک آوارہ بدل وانگ اکلا گھمدا ہاں

جد کدے ملے موقع تیری تصویر چمدا ہاں۔

 

پچھلے سال اس دن تے اسیں آس پاس ساں

تے اس سال اس دن دور بیٹھے اداس ہاں۔

 

چل اٹھ توں خوشیاں منا تیرے نال میریاں دعاواں،

اس دن دے ہاسے جؤندے رہنگے ساڈے دوہاں دیاں آشاواں۔

 

کڑکدی بجلی نہ طوفان میرا ارادہ بدل سکنگے

پہاڑاں اتوں سمندراں تھلیوں تیرے ولّ قدم میرے اٹھنگے۔

 

بہت جگرا کر رکھیا دنیاں دے ڈر سہکے،

سوچ ذرا کر لینگے کی لوک مونہوں کجھ قہقے۔

 

منگنی دی مندری وجوں میرے پیار دا توں پہن گہنہ

وشواش دواؤندا ہاں تینوں مرکے وی اک دوجے دے رہناں۔

 

اناں شبداں نال تیرے جنم دن تے میں گھلناں پیار

استوں قیمتی تحفہ منگاں، نانہہ کر دندے دوکاندار۔

 

ایہہ دوری ختم ہون لیندے تیری امنگ کروں پوری

جوڑ دیوانگے ساڈے عشقَ دی رہِ گئی جو ادھوری۔

 

چنتا نہ کر ہرکّ رات دا ہندا ہے سویرا

اج نہیں تاں بھلکے صحیح ملن ہووےگا تیرا میرا۔

 

 

 

 

                 گیت

 

میخانے وچّ بھر بھر پیندا جھلا گلاس کچّ دے۔

دوستا ایہہ وچھوڑے دا ماریا، ایہہ ہنجھو اے سچ دے۔

 

کد سورج آن چڑھے کد ہووے رات بریتا وے

سجن نوں ملے کنے مہینے ہوئے، نہیں چیتا وے

ہاسیاں دے گہنے لاہی بیٹھا دکھ ایہدے منہ تے جچدے۔

 

وچھوڑے دل وی بنجر زمین بنکے روز ہے سکدے

چاہے لکھ پیاسے ہون اکھوں ہنجھو نہ مکدے

مرجھائے فلّ وانگ کھہاکے حسن اناں نوں غم نہ پچدے۔

 

میری دیوانگی نوں پاگلپن نہ کہہ میرے دوست

غم دی بات سناواں کول بہہ میرے دوست

انیکاں گیتاں وچّ سزاواں تد وی غم ستاؤن لئی بچدے۔

 

 

 

 

1984-1985 دی دیوالی

 

اس سال نہیں میں مناؤنی دیوالی۔

اس سال یارو ہنیری رکھنی دیوالی۔

 

اس سال فوجاں نے ہرمندر پھاہیا

دیشبھگت جوانا نوں بلیدان کروایا

وسدے پنجاب دی روح تے کرفیو لایا

لٹّ لئی دشمناں پنجاب دی خوش حالی۔

 

اس سال نہیں میں مناؤنی دیوالی۔

 

اس سال میں بلدی لوہڑی مگھاؤنی

پنجابوں باہر مرے سنگھاں لئی دیگ کراؤنی

گنڈی رنّ نال ہوئے انصاف دی خوشی مناؤنی

اگّ لاؤنی لال قلعے پا کے پرالی۔

 

اس سال ہنیری ہی رہیگی دیوالی۔

 

اس سال اسیں خالصتان دی نیہہ دھرنی

ہن اسیں غلامی ہور نہیں جرنی

صحیح آزادی ساڈے لہو توں بننی

آزاد کرکے سکھاں نوں مناوانگے دیوالی۔

 

اس سال ہنیری ہی رہیگی دیوالی۔

 

اس سال یارو چلاؤنے نہ پٹاکے

چاء لاہوانگے کرکے بمباں دے دھماکے

بدلہ لیناں ہزاراں سنگھاں دا دلی فاقے

کرفیو توڑکے کراؤنی پنجاب چ لوکراج بحالی۔

 

پھر رجکے گجکے یارو مناوانگے دیوالی۔

 

           ابھے ساہ

 

 

اجے تاں میں عشقے دے سکھ ہی مان رہا

بے رخی دے دکھ سہن لئی تیار نہیں۔

 

پتجھڑاں دا کدے نہ خیال وی کیتا

لمبی لمبی ہو رہی گزری میری بہار نہیں۔

 

سونہ اپر والے دی اس نالوں ودھکے کوئی

ستاں سمندراں تکّ تینوں نہ محبت کر سکدا

ایہہ گڈے گڈی دی کھیل نہیں-اصلیت ہے

میرے نالوں ودھ کوئی وفادار بن سکدا

توں خود ہی کہیں وفا دے امتحان دی لوڑ نہیں

دو پل دا وچھوڑا ملن وچّ انتظار نہیں۔

 

ایہہ گنڈھ پیچی ہوئی دو دلاں دے تاراں دی

میں تاں دو سریراں نوں شروع توں اک روح کیہا

اسیں بنے ہاں اک دوجے نال ساتھ نبھاؤن لئی

جیوواں مرانگے اکٹھے اس وچّ نہ شکّ رہا

بدنصیبی ہوویگی دوہاں لئی جے توں بے رخی دکھاویں

توں میری زندگی وی ہیں کیول یار نہیں۔

 

ڈھال لوانگے خود نوں ہر پل ساتھ رہن لئی

تاں کہ توں توں رہیں میں میں بن سکاں

جد ہرکّ گلّ دا بیٹھکے فیصلہ کر سکاں گے

مینوں مجبور نہ کر کہ خود نوں خود نہ کہہ سکاں

میں تینوں اناں پیار کراں تیرے بن مر جاواںگا

جے اسیں وچھڑ گئے جہان وچّ پیار نہیں۔

 

 

 

 

         اوہ آیا

 

وچھوڑے دے نال میرا جگرا چلیا پاٹ وے۔

تھوڑا حوصلہ دے سخی میرے وچّ دم دی گھاٹ وے۔

 

پسینہ چوندا لوء نال سر تے سورج کھڑا

نی مینوں لال سوہے کپڑے پہنن دا شوق بڑا

اوہ آیا میں میں نہ رہی بنی بلدی لاٹ وے۔

 

سکھیئے پانی دی بھردے گڑوی جو نہ تھکّ سکاں

نی مشال وی دیدے راتیں سجن دا مکھ تکّ سکاں

اوہ آیا لجان واسطے لیکے لمی واٹ وے۔

 

ہن بیائیاں رگڑن دا وقت نہیں مینوں جاندے

نی چھڈّ کلّ کڈھنے مینوں اپنا آپ سجان دے

اوہ آیا میں سمپورن ہوئی رہی کاہدی گھاٹ وے۔

 

 

 

 

             ارمان

 

میں چاہندا ہاں اپنے ارماناں نوں پال سکاں۔

تیرے واسطے اپنی محبت دل وچّ سنبھال سکاں۔

 

سروں دے فلاں نال سجی دھرتی وچّ رچ جاواں

برساتی بدلاں نال اڈکے تیرے شہر ولّ آواں

اس جدائی دے غم دی لوہڑی بال سکاں۔

 

پہلے توڑ دی بوتل مینوں شرابی نہیں کردی

تیری یاد میرا اندر نکو نکّ ہمیشہ بھردی

سمیاں نوں کھنبھ لاکے پلاں وچّ اڈال سکاں۔

 

جتھے غم نہ پہنچ سکے اس شہر نٹھّ چلیئے

کتے اڈیک وچّ عمر نہ لنگھ جاوے بلیئے

اپنی زندگی نوں تیرے پیار نال فعال سکاں۔

 

چھیتی دن اوہ آئے، لوانگے جس دن لاواں

ہر روز پنڈت سدکے میں اپنا ہتھ دکھاواں

کنی تڑپ دلیں اٹھے دل چیرکے دکھال سکاں۔

 

 

 

 

           گوری دا چرکھا

 

گوری امبراں تے چرکھا تے کتے دھماں سارے جگّ پئیاں۔

گوری امبراں تے چرکھا تے کتے کہ کپاہاں کھڑ پئیاں۔

 

چرخے دی گھوک سنکے ٹٹے ویلنے ساز وجاؤندے

ستے تیلی جاگ پئے پینجے طرز نال طرز رلاؤندے

کانیاں دی چڑ مچی جدوں پونیاں لئی آوازاں پئیاں۔

 

لہاراں نے سیپی چھڈتی چھڈّ رمبے، تکلے کٹدے

شوق چھٹّ گیا کبڈیاں دا جوان سرھانے سینے گھٹدے

گوری اینے گلوٹے لاہے ٹرالیاں وی بھر پئیاں۔

 

بڈھیاں نوں ہول پے گئے کون اینے گلوٹے اٹیرے

پنڈ چھڈّ جلاہے نسّ گئے کھیس بنے نہ جان چڈھیرے

سوتے دی عینی منگ ودھی کہ منڈیاں لگّ پئیاں۔

 

للاری شاہ بن گئے دریاں دا سوت رنگکے

ونجاریاں دی بھیڑ لگی گوری دیکھے ونگاں منگکے

ساک لیکے نائیاں دیاں وہیراں امبراں ولّ تر پئیاں۔

 

جوگی اتر پہاڑوں آئے چرخے دی گھوک سنکے

چند نوں بھلاکے کوی گوری دی استت لکھدے

گوری دے حسن دیاں کہانیاں جگّ سارے تر پئیاں۔

 

 

 

 

   کہڑا دیش؟

 

میں اس دیش دا واسی ہاں

جتھے میری بولی مر رہی

 

گرنتھ صاحب دی بیڑ سڑ رہی

سکھاں دی بلی چڑ رہی۔

 

میں اس دیش دا واسی ہاں

 

جتھے ستلج وچّ لہو وگدا ہے

پنجاب پیاسا لگدا ہے

بجلی کھنوں کاما مردا ہے۔

 

میں اس دیش دا واسی ہاں

 

جتھے میرا دھرم بیبنیادی کہاؤندا

دیش بھگت سکھ آتنکتادی کہاؤندا

ہرمندر تے ٹینک چڑ آؤندا۔

 

میں اس دیش دا واسی ہاں

 

جتھے ویزا چاہیدا جان لئی

چاہیدی منظوری کرپان پان لئی

بندہ جرموار ہے سکھ کہان لئی۔

 

میں اس دیش دا واسی ہاں

 

جتھے گھٹگنتیاں نوں ساڑیا جاندا

غیر ہندواں نوں ماریا جاندا

دوجیاں زباناں نوں لتاڑیا جاندا

 

پھر میں کس دیش دا واسی ہاں؟

 

جتھے راجدھانی وی بیگانی ہے

جیہدی سرکار وی بیگانی ہے

جیہدی بولی وی بیگانی ہے

 

میں اس دیش دا واسی بنانگا

 

جتھے میرا دھرم سرکار بنائےگا

میری ماں بولی پنجابی وچّ راج چلائےگا

اوہ دیش آزاد خالصتان کہائیگا۔

 

 

 

 

          بیریاں

 

جنھاں بیریاں تے امرویلاں چڑھیاں۔

تیریاں چٹھیاں میں اناں تھلے بہکے پڑھیاں۔

 

شہر دے کنّ پاڑ رولے گولے توں دور

جتھے ہوا چ کلولاں کردا باجرے دا بور

اکھاں وچّ نہ چبھدیاں محلے دیاں تھڑھیاں۔

 

ماندا رہا ہاں اوہلے چھپیاں اوہ تھاواں

چتودا ہاں تیریاں اپنے دوآلے باہواں

اوہناں بیریاں تھلے جو اکلیاں کھڑیاں۔

 

ایہناں دا روپ بدلدا ہرکّ رتے تکیا

تیرے پتر پڑنوں، اناں تھلے بیٹھکے نہ تھکیا

ڈومنے دیاں مکھیاں وی کئی وار مینوں لڑیاں۔

 

تکھے کنڈے نال ہن تکّ پکا یارانہ

مٹھے بیراں نوں یاد عشقَ دا افسانہ

پچھاندیاں مینوں گھٹاواں برسات دیاں جھڑیاں۔

 

 

 

 

    عشقَ دی کہانی

 

عشقَ دی کہانی اجے مکی نہیں۔

پیار دی چوء حالے سکی نہیں۔

 

ایہہ مڈھ قدیماں توں پیدل تری

ریت دی کندھ وانگ برساتیں نہ کھری

مشکلاں دے پہاڑ تککے کدے رکی نہیں۔

 

ایہدی لڑی دری دے تانے توں لمبی

ظلماں دے ڈر توں کدے نہ کمبی

دیکھکے صلےباں تسیہے کدے لکی نہیں۔

 

کرکے اڈیک ڈبدیاں وقت دیاں پلیاں

محبت دی کوڑی ویل جنے زہریلیاں ڈھلیاں

خوشیاں دی جنج ایہدے ویہڑے ڈھکی نہیں۔

 

درد وچّ لکھی عشقَ دی کہانی

لگدی ایہہ نویں بے شکّ ہوئی پرانی

ایہہ موت دیکھکے سامنے جھکی نہیں۔

 

 

 

 

   بینتی یاراں نوں

 

قہقے شرابی ٹھوکر نہ مارو مینوں۔

یاراں دا یار ہاں میں، ستکارو مینوں۔

 

عیباں دی گنتی کرکے سما گالدے ہو

گلو گلّ وچّ نیواں دکھالدے ہو

عینی بیئجتی کرکے گوا بیٹھونگے مینوں

توڑی دا بھار سمجھکے نہ الارو مینوں۔

 

مسیا ورگا ہنیرا آکھکے انگہلدے ہو

اکھوں پروکھا کرکے تسیں ٹہلدے ہو

اوکھیاں راتاں تے اکلا چھڈکے مینوں

انجھ جوئے دے داء تے نہ ہارو مینوں۔

 

جد میں نہ رہانگا میرے گیت سنکے

بلّ ٹکونگے اپنے، یاداں دا تانا بنکے

پھخر سمجھ لیناں یار قہقے مینوں

روکے یاد کرونگے تسیں یارو مینوں۔

 

 

 

 

  گواچے راہ

 

ایہہ شہر انوکھا

ایہدے لوک نے دھوکھا

 

میں گمّ چلیاں ہاں

میں گواچ گیا ہاں۔

 

اتھے کھڑکدی ہوئی پنجیب

وی کر جاندی فریب

رستہ بھلّ چلیا ہاں۔

میں گواچ گیا ہاں۔

 

اتھے عورت وی مگھدی

مفت دارو پچھے لگدی

ٹھنڈے جم چلیاں ہاں۔

میں گواچ گیا ہاں۔

 

اتھے سستی ہے شہرت

پر بڑی مہنگی ہے محبت

دل سڑوا چلیا ہاں۔

میں گواچ گیا ہاں۔

 

اتھے دھرتی، چمڑی دونوں چٹے

دل کالے زہریلے پھٹے

وہیا مر چلیا ہاں۔

میں گواچ گیا ہاں۔

 

 

 

 

         دریڈے جنم دن

 

توں شاید سوچیا تیرا جنم دن میں دتا بھلا۔

آخری ساہاں تکّ بھلاں تے جوویگا تیرا ناں۔

 

پیار وچّ منیا کہ ہوش بھلے ہوئے

پھر وی جانیمن تھوڑے دن مینوں یاد رہے

اوہناں پلاں توں منہ پھیراں، نہیں ایسا اینا جگرا۔

 

سبھ کجھ گواکے میری پونجی توں ہی بچی

تاں ہی میری جان توں محبت میری سچی

اس آخری دولت نال جوئے دا نہیں حوصلہ۔

 

تیرے پیار دے صدقے ہن جی رہاں

چھڈکے شراب، پیالے وراگ دے پی رہاں

ملاپ دیاں امیداں تے میرا سنسار وسیا۔

 

فلّ میرے ہتھ وچّ پھڑھے سکّ گئے

او محبوب کاہتوں دور جاکے وسّ گئے

بھیڑی دوری تے مینوں ہے سخت گلہ۔

 

دل وچوں نکلے شبداں دے سجاکے ہار

اس سال وی تینوں گھلّ رہاں ہاں پیار

اک امید رکھکے قبول کر لوونگے تحفہ میرا۔

 

 

 

 

      عشقَ دا باغی

 

میرا عشقَ ہویا نلام عجت خاطر۔

اسدی محبت خاطر اسدی محبت خاطر۔

 

اج ماں نے میرے پیریں چنی رکھی

ہڑ وانگ ہنجھو اس وہائے اکھیں

ماں نوں چھڈکے ہویا اسدے در حاضر۔

 

پیو وی اپنی پگّ لاہی بیٹھا

پیراں تے میرے پگڑی سجائی بیٹھا

ٹھکراکے اسدے ترلے میں تریا آخر۔

 

میتھوں بغیر میری زندگی دا وچار

کیوں فیصلہ کیتا جاوے میتھوں باہر

اناں عشقَ دا باغی بنیا نڈر۔

 

نہ کہی اپنے ماپیاں نوں الوداع

چھڈکے گھر محبت کول پہونچ گیا

شریک ہسے، ٹھٹھر ہویا جھاکے قادر۔

 

 

 

 

          جواب

 

دنیاں ہر وقت پچھدی سوال۔

گول مول کرکے میں دیواں جواب۔

 

دل وچّ کروڑاں جوالامکھی مگھدے

لال کولے بنکے وچار دگدے

پچھن یار مکھ ولّ تککے

آہ ہنیرا کیوں چھایا جناب۔

 

گول مول کرکے میں دیواں جواب۔

 

اک سوال کرکے دوجا پچھدے

خموش رہاں تاں پچھا نہ چھڈدے

تنگ آیا سوالیا نظراں توں

اتر دیکے من ہندا خراب۔

 

گول مول جیہا دے دندا جواب۔

 

ہرکّ پریشان اپنے سبندھ بارے

پیار دی سفلتا توں چنتاتر سارے

نیند گواؤن تکّ نوبت آئی

رات نوں وی دیکھدے ڈراؤنے خواب۔

 

جد میں نہ دیواں تسلی بخش جواب۔

 

کردے ماپے قومیت دا وچار

میری منزل نوں مندے اپنی ہار

پاکے ممتا دا واسطہ پچھن

کی میں اجے کیتا بھوکھ دا خیال۔

 

گھما پھراکے دندا میں جواب۔

 

اصلی جواب میں خود نوں دندا

پیار وچّ ہانی نفع نہیں ہندا

وقت آؤن تے سارے دیکھ لینگے

عشقَ دا ملاپ ہی ہندا جواب۔

 

سارے سوالاں دا اکو جواب۔

 

 

 

 

          ٹھنڈھا سیک

 

اوہ ٹھریاں اکھاں نگھّ دیاں بھکھیاں

جگرے عشقَ بالکے رہِ گئیاں رکھیاں

 

چانن نوں تاں لٹکے لے گئے لٹیرے،

طوفانی ہوا نال بجھے دیوے بنیرے،

روس نال بھاوناواں دیاں دھونیاں دھکھیاں۔

 

ماپیاں نے محبت دیاں دتیاں ودھائیاں

پنجیباں دی بجائے گٹیاں سنگلیاں پائیاں

ادھوریاں رہیاں جو اسیں سکھنا سکھیاں۔

 

اکلے گھروں نکلن تے پابندی لائی

سورج مکھی تے آدمکھانی ہنیری چھائی

درد دے نال میٹیاں اوہ اکھاں ہسمکھیاں۔

 

بسنت دے انتظار وچّ دل تڑپھے

سرد ہوا نال بھرے ملدے کڑچھے

برفاں نال برکھاں دیاں ٹاہنیاں جھکیاں۔

 

سیک انگیٹھی وچوں تر گیا پردیس

ہڈاں وچّ پایا کامبے نے کلیش

رتاں عشقَ دیاں قاتل ایہہ بیمنکھیاں۔

 

 

 

 

نگھّ

 

اونی کمبل نالوں

نگھی یار دی گلوکڑی۔

 

دو چھٹانکاں پاسکو ہون باو جود

پورا تولے اوہدی تکڑی۔

 

ریشمی کیڑے توں سوہنا تندی

جالا پیار دی مکڑی۔

 

چڑھے پانیاں توں نڈر

بانہہ اساں یار دی پکڑی۔

 

یار نورانی گگنی چمکے

ساڑا کرکے بجھی ہٹڑی۔

 

ربّ دا علم ہویا

چمّ لئیے موت دی چرکھڑی۔

 

نگھّ دیجا سینے ٹھنڈھ

بجھاوے نہ مگھدی لکڑی۔

 

چھٹن دا راہ گاچیا

برف دروازے نوں پھڑھے جکڑی۔

 

 

 

    

 

  پتھر دے چپو

 

پتھر دے چپو تردی بیڑی ڈوب گئے

سجناں دے شبد انگلی سلتاں کھوبھ گئے

 

لہراں اچیاں چھپی پانی اندر چٹان

کشتی ہے چھوٹی وگے بلند طوفان

نیڑے دسدا کنارہ یار کنڈا چوبھ گئے۔

 

سینکڑے مچھیاں کڈھن دوآلے گیڑے

کوئی ملاح نہ مدد کرن والا نیڑے

یاراں نوں سمندری گواچے وی لوبھ گئے۔

 

کشتی وچّ اٹاں دوستاں نے لکائیاں

میلاں ڈونگھے پانی سنن نہ دہائیاں

ڈبدے ہوئے وی یار دا ناں سوبھ گئے۔

 

 

 

 

           گیت

 

اسیں دل کھہا کے بہہ گئے۔

اوہ بدوبدی دل لے گئے۔

 

دل تے قابو بہت رکھیا

اوہ تاں کھہڑے ہی پے گئے۔

 

اناں وفا دکھائی سانوں نت

گھول دلاں دا لیا جت

انگونپنے نوں ہسکے سہِ گئے۔

 

سوہنی شکھشیئت دا دکھاکے جذبہ

میرے من اتے کیتا قبجہ

بدل بنکے اسمانیں چھہِ گئے۔

 

اکھاں تے بنھکے اوہ بنکے پٹی

نلام کر گئے ساڈی ہٹی

دل دے گاہک بن رہِ گئے۔

 

 

بناؤٹی فلّ

 

 

 

سانوں لوڑ نہیں تلواراں دی۔

مہربانی چاہیدی یاراں دی۔

 

بناؤٹی فلّ دل پرچہ دینگے

سانوں لوڑ نہیں بہاراں دی۔

 

کھڑے رہنگے سمیں دے انت تکّ

استت کرکے بلّ جانگے تھکّ

دھوف خوشبو دیوے لکھاں ہزاراں دی۔

 

کاٹھ دے پتلے نوں متر بناواں

ہر وقت گلاں کرکے چتّ پرچاواں

تیاگی سنگیت تومبے دیاں تاراں دی۔

 

کالے ہو جانگے سونے دے گہنے

حسن جوانی سدا نہ رہنے

اسیں منت پائی مزارعاں دی۔

 

چاہے پیار کریئے جیوندیاں نال

عشقَ وچّ مریئے مردیاں نال

سانوں لوڑ نہیں ہتھیاراں دی۔

 

 

 

 

  1994 دی چار جون

 

اج دے دن سانوں خبر سی آئی

ہلاّ ہرمندر تے ہویا

 

ظلم دا منہ بول بالا وگیا

ہزاراں سنگھاں دا لہو چویا

 

دس سال گزرے گھلوگھارا ورتے نوں

لنگھ گئی اے پہلی دسیویں اج

ہلونا اجے وی تازہ کلّ وانگر

جد پنتھ دی ڈول گئی پگّ

سارے سنسار وچّ ہسدی رسدی

سکھ قوم دا دل رویا۔

 

جیہنے بھیڈاں بکریاں تے سنگھاں وچّ

دنیاں نوں فرق کڈھ دسیا

اوہ سنت بھنڈرانوالا جرنیل سنگھ

کول آئی موت نوں دیکھ ہسیا

شاید اوہدے دلیراں دی قربانی نے

گواچے سکھاں دا دل چھویا۔

 

چلی گولی، ٹینکاں نے گولے ورسائے

دکھبھنجنی تے آئی پتجھڑ

اکال تخت اٹو اٹّ ہو ڈگیا

لاشاں نال بھر گیا سروور

پرکرماں نوں لہو نال بھجی دیکھکے

اسمان وی دل کھولھکے رویا۔

 

 

 

 

 کچی یاری

 

کچے سوت دے نالوں

کچی سی تیری یاری۔

 

کوئی وعدہ نہ پوریا

پیار دی کھیڈ نیاری۔

 

دو ہفتے کول بتاکے

دور جان دی کیتی تیاری۔

 

چھلاں دی ڈگڈگی وجاکے

باندری نوں کھڈاوے مداری۔

 

روح اپنی پنجرے تڑواکے

من مارچے بے وفائی سہاری۔

 

حسن دے جالے تنواکے

میری عقل گئی ماری۔

 

انبھلّ یاداں نوں سجاکے

کھھول بیٹھاں ہاں پٹاری۔

 

اکھیں رڑکے شکل پیاری۔

تیری بھلے نہ یاری۔

 

ہجر بن چلیا بیماری۔

برہوں دی چڑھی بیکھماری۔

 

 

 

 

               ظالم

 

اوہ کڑی پوہلی ورگی جیہدے کنڈے ڈاپھے تکھے

سانوں عاشقاں نوں دکھ دینے اوہدے کرمیں لکھے

 

اسیں آپا بھلاکے پچھے ترے اپنا جہان لیکے

اوہ تاں کھڑے پیریں مکر گئی ساڈی جان لیکے

 

پتہ نہیں انے دکھیویں تسیہے دینے کتھوں سکھے

جتیاں اساں بنوا دتیاں لاہکے اپنے باہوں چمڑے

 

منہ تے سوہنی مسکان دند لہو نال لبڑے

نہوں پولش نال رنگے برشے ورگے نہوں تکھے

 

گیت لکھے اسدی استت اسیں خدائی مراداں ورگے

بتّ جیہا حسن رنگیلا، کم اسدے جلاداں ورگے

 

کومل ہتھاں چھپائے چھرے کھوجیاں وی نہ ڈٹھے

پیار دے جوئے اتے جیون لاؤندے انجان کھلاڑی

 

گلابی پتیاں اسدے بلہ، بولاں وچوں اٹھے کلھاڑی

متھے دیاں لکیراں تے ظالم ناں نہ دکھے۔

 

 

 

 

       کال

 

تتر کھمبھی بدلی اتے

لاکے آس برساتاں دی۔

 

دناں دی کھیتی بیجی سی

فصل ہو گئی راتاں دی۔

 

ایہہ نوں وڈھّ لئیے

جاں چھڈّ دیئی اے

قبر پٹکے چھ فٹّ ڈونگھی

مٹی تھلے دب دیئیے

ریجھاں دی ارتھی اٹھی

امید کیتی سی براتاں دی۔

 

کلر پئے نہری پیلیاں نوں

نہ سونی وڈھی نہ ہاڑھی

آٹے دی بوری ختم ہوئی

مشکل بھکھیاں کٹنی دہاڑی

زخماں توں پاک وگن لگی

چھت ڈگّ پئی سواتاں دی۔

 

بالاں دے منہ سکّ گئے

نلکے دا پانی ختم ہویا

کھڈونیاں نال کھیڈناں ڈاڈھی کوشش

روناں وی ہنجھوہین ہویا

مکھیاں دا راج جگّ تے

چاہت مر گئی سوغاتاں دی۔

 

ارتھی نوں موڈھا دیناں اوکھا

پرانی چادر معشوق دا کھپھن

عاشق دے بیٹھے گلے وچوں

شردھانجلی دے شبد نہ نکلن

اسدے کروہ نوں دیکھکے بھلی

چرچہ ربّ دیاں داتاں دی۔

 

 

 

 

      امتحان

 

قدم پٹاں ہتھ تے دھرکے جان

ہرکّ ساہ میرا لیندا امتحان

 

مونہوں اک حرف سنا دیو

خاموشی دیاں کندھاں پھاہ دیو

بنھ دیو پٹیاں زخماں اتے

ہو جاوے نہ موڑہین نقصان۔

 

پچھلے جنم دی کیتی ہوویگی بھگتی

تیرے عشقَ نے مینوں زندگی بخشی

میں تاں چھوٹا جیہا بندہ

مہاں پرکھ نہیں کوئی مہان۔

 

اک نظر ماراں تاں دنیاں دیکھے

ہرکّ گلّ تے کسوٹی کرنوں نہ جھیپے

آپاں ملیئے جاں اڈّ رہیئے

دوستا کڑکی وچّ پھسی جان۔

 

روح تیرے درشن کرن نوں تڑپے

محلے وچّ میری دیوانگی دے چرچے

تیری زندگی خوشیاں بھرن لئی

کر دیوانگا میں آپا قربان۔

 

 

 

 

        اکھاں

 

دیکھکے تیریاں اکھاں دا جادو

میرا دل ہویا بے قابو

 

پلکاں نہ بند کر نیناں تے

جادو بے اثر ہو جاویگا اتھے

ستم دی ہنیری نال شیشمہل ڈھہنا۔

 

بناں پیتیاں ہو گیا شرابی

ہنجھو نہ وحہ میں ہی کبابی

محبت دا عمل نہیں رہناں۔

 

اکھاں وچّ سمندر ورگی ڈنگھیائی

نگاہ دے نال دکھدی دکھائی

قرار تیری وفا دا گہنہ۔

 

تککے توں زہری سپّ کیلے

تھل وچّ چشمے بھردے جھیلے

ایہہ نشہ مرکے ہی لہنا۔

 

 

 

 

      پیڑاں

 

متھے اتے اساں لگائی

مٹی تیرے پیراں دی

 

جدوں میرا پنڈ چھڈیا

چھرے نال دل وڈھیا

تیرے آخری راہاں اتے

عادت پائی سیراں دی۔

 

چھڈکے میرا کچا گھر

وسے جا پرائے نگر

جاکے توں سیج وچھائی

اچے محلیں غیراں دی۔

 

واپسی دی رکھی امید

بیٹھا دل دا غریب

کنّ زمین نال لاکے

آواز سندا پیڑاں دی۔

 

 

 

 

        سچائی دی قلم

 

جے اس قلم نوں لگّ گیا جنگال۔

ایہہ شرابی دے وجود دا ہووےگا کال۔

 

کنا وی ظلم ہووے ایہہ قلم جھلیگی

ٹھکراکے جھوٹھ دیاں داعوتاں سچ ہی لکھیگی

امیراں دی ایہہ دشمن غریباں دی حامی

سچ لئی لڑے تاں ودھدا اسدا جلال۔

 

مجبوریاں دے پرچھاویں اسدی چال گھٹاؤندے

کوجھے چال حاکماں دے ایہنوں جیلیں سٹاؤندے

سیاہی جگہ رکھدے تزاب دی دوات

زخمی پئی وی ورت لیندی لہو لال۔

 

اسنوں اتہاس لکھن لئی نانک نے دتا جنم

تلوار نال گھڑکے گوبند نے ورتی قلم

ایہدی رکھیا لئی ہزاراں ہرمندر وچّ موئے

بھوکھ وچّ ایہہ لکھے ظالماں دا کال۔

 

 

 

 

         تیرے وال

 

مسیا دی رات توں کالے تیرے وال۔

رکھدا ہاں میں اناں نوں ہردے دے نال۔

 

دور تیتھوں بیٹھاں یاداں دی پٹاری لیکے

گزارا کردا ہاں وچھوڑے دا دکھ سہکے

بنی جا رہا میں ہنجھوآں دا جال۔

 

دنیانداری دے روجھیاں لنگھدے چھیتی دن

مٹھی پے جاندی کوڑیاں غزلاں دی دھن

ستم دی چھانویں گزردے سمیں دے سال۔

 

دوست وی پرشن کردے تیری وفا دا

پٹھّ پچھے ہاسہ اڈاؤندے میرے گلیاں دا

چھڈّ دتا رشتے داراں نے پچھنا میرا حالَ۔

 

اکو یاد میرے کول تیری نشانی بچی

برہوں دے روگاں نال نہ صحتَ بیگانی بچی

رکھنا میں والاں نوں ہردے دے نال۔

 

 

 

 

دل دی پڑھائی

 

الجبرے دیاں بریکٹاں کھولھ بیٹھا

لگھتم مہتم دا حساب کراں

 

مول دراں توں بالکل کورا ہاں

ویاج لاؤندے تیرے گراں۔

 

بھوگول دی کتابے لکھے رواج

ایٹلس تکاں تیرے دیش دا راہ

جیولوجی دی لیب وچّ ڈڈو کٹکے

کیلکولس وچّ ڈیریویٹو نہ دندے صلاحَ

ماسٹراں نوں محبت بارے دسنوں ڈراں۔

 

دل سریر نوں لہو ہے ونڈدا

بائیولوجی وچّ نہ لکھیا دل لاؤنا

پڑکے کیمیکل ریئیکشن نال بنیا تزاب

نیوٹن دے سدھانت نہ دسن یار مناؤنا

دسو مینوں کھولنا سجناں دا دراں۔

 

مرزے بارے اتہاس دا پنہ

مولوں ہی ہے بالکل کورا

شاہ جہان دیاں صفتاں کردے

ممتاز دا ذکر کردا تھوڑا

تاہیؤں میں رہاں پڑھائی توں پراں۔

 

 

 

 

          جائز ہے

 

جدوں سپّ سڑکاں تے بار بار آؤن

جدوں ظالم معصوماں دے گھلوگھارے کراؤن

 

جدوں مسے رنگھڑ ہرمندر کنجریاں نچاؤن

جدوں ظالم سروور وچّ بھرتی پاؤن

جدوں کوکیاں نوں توپاں اگے اڈاؤن

جدوں ٹینک اکال تخت دے بنگے پھاؤن

جدوں پلاں تے نوجواناں دے قتل کراؤن

ادوں ٹاکرے لئی تلوار اٹھاؤنی جائز ہے۔

 

جدوں گوردواریاں دیاں کندھاں وچّ گولیاں ورسن

جدوں گورو گرنتھ دیاں بیڑاں اگّ وچّ بلن

جدوں سکھاں دے گھر دلی راجدھانی وچّ سڑھن

جدوں جلدے ٹائراں نال جؤندے سکھ مچن

جدوں بسنتی پگاں ہجوماں دے ہتھاں نال لحن

جدوں نہراں دے پانیاں وچّ لاشاں رڑن

ادوں انقلاب لئی گولی چلاؤنی جائز ہے۔

 

جدوں ونجارا کچّ دیاں بنگاں لگا تڑان

جدوں اسریاں کندھاں پھاہن لگّ پیا ترکھان

جدوں کیندری سرکار جھونے دے بھاء تھلے لیان

جدوں پلسیئے دس نمبریاں نوں لگے بچان

جدوں سرپنچ دھیاں دی عجت نوں ہتھ لگا پان

جدوں واڑ لگّ پئی کھیت نوں کھان

ادوں ٹائم بمب دھمکاؤنی جائز ہے۔

 

 

 

 

 

محبت دا نشہ

 

کسے نوں جوانی دا نشہ

کسے نوں دولت دا نشہ

کسے نوں شراب دا نشہ

سانوں چڑھیا محبت دا نشہ۔

 

اکھ لگّ گئی اوہناں نال

آپے دا رہا نہیں خیال

سون دیاں بدلیاں نوں بلاؤندے

پیلاں پاکے اسدے ریشمی وال

ربّ بھلاکے جناں عشقَ کیتا

غناہگاراں نوں رحمت دا نشہ۔

سانوں چڑھیا محبت دا نشہ۔

 

بھورا بیٹھیا گلھ نوں پھلّ سمجھکے

گلابی رنگ دا بھلیکھا تککے

جاں اوہدے بدن دی خوشبو

کھانا چاہندا سی بھورا رجکے

پارس لبھکے سنیارے نے جانیا

سونے دی وکت دا نشہ۔

سانوں چڑھیا محبت دا نشہ۔

 

پنچھیاں دیاں ڈاراں نال اڈدا من

ٹھکراکے نوکریاں لکھاں روپئیاں دا دھن

مارکے چبھی جاواں سمندری

اوہ سہمت ساڈے نال سن

جد قادر وی مسکا پئے

عشقَ دی عبادت دا نشہ۔

سانوں چڑھیا محبت دا نشہ۔

 

 

 

 

             رتاں

 

لنگھیا سیال کامبے ہڈیاں نوں پاکے۔

آ گئی بسنت پیلے کپڑے سجاکے۔

 

درختاں تے فٹیاں کرومبلاں نویاں نکور

مڑ آئیاں ڈاراں پنچھی پاؤندے شور

دناں وچّ کھڑے فلّ ٹاہنیاں اتے

نویں پتے جھومن تکّ بسنتی تور

چنی لوے سندری کھیسی نوں لاہکے۔

 

وٹّ پرتیا گرمی دا، سریر پسینے

اگّ ورھے سورج توں ہاڑھ دے مہینے

پکھیاں نوں ہلاؤندے ہتھ تھکے

وٹّ دے نال تپ چڑھیا جمینے

انیندا وسیا ہے سارے علاقے۔

 

ساؤن دا مہینہ لیکے برساتاں آیا

چارے پاسے راج کنیاں دا چھایا

کھہندے نہ مڑھکے گرمی ڈاڈھی لگے

ساؤن رواج سلھابے دا لیایا

لشکن بجلیاں ڈراؤنے کرکے دھماکے۔

 

آئی پتجھڑ پتے سکے پتے جھڑے

ہریالی غائب ہوئی کھٹے رنگ چڑھے

خاموشی دا جنازہ ڈگدے پتے توڑن

خالی ہوئی ٹاہنی تنے نال لڑے

مر گیا سہپن زہر خاکے۔

 

سویر نوں جمے گھاہ اتے کورا

پتھراں وچوں سم پیا شورا

مڑ آئے سیال ٹھنڈھ نوں لیکے

برفیلی ہوا کامبے نوں دیوے جھورا

روا دندیاں رتاں من نوں ہساکے۔

 

 

 

 

    قدرت دی کروپی

 

جوالامکھی پہاڑ دا سینہ پھٹیا

اندروں اگّ نکلے چنگیاریاں اٹھن۔

 

دھوآں اتے سواہ اکاش نوں کجّ لیندے

ابلدے لاوے دیاں ندیاں وگن۔

 

سمندر وچّ آیا جواربھاٹا اچا

پانی ٹپّ گیا کنارے توں

مچھیاں تے سنکھاں نوں ترنا اوکھا

ویل مچھیاں ٹاپوآں ولّ نسن۔

 

ٹڈی دل نے ہوا دا رکھ موڑیا

اگیاں فصلاں ختم ہو گئیاں

گھاہ کھادھے گئے میداناں وچوں

گھنے جنگل بھکھ توں نہ بچن۔

 

گرہن لگیا سورج نوں دنے

دن وی گھپّ ہنیرا بیتیا

رات نوں تارے ٹٹن انیکاں

دھرتی دا سینہ لگیا کمبن۔

 

دھرتی کمبدی بھچالاں دے نال

چھتاں ڈگدیاں ریتا دے گھر وانگو

سندھور ڈلھ گئے سہاگناں دے

نونہاں سہریاں توں منہ نہ ڈھکن۔

 

کاڑنی چھڈّ ہارے اتے کڑھدی

بھجی ماں بال نوں جھولے چھڈکے

قدرت دی کروپی توں ڈردے

سٹّ ٹلیاں مندروں پجاری بھجن۔

 

شکتی امول پیار توں لیکے

اچی اچی، اوہدا ناں پکارے

تھیہ ہوئے گھریں چککے شتیراں

عاشق بے وفا معشوقاں نوں لبھن۔

 

 

 

 

                   سچائی

 

سچی محبت نوں انگولا کرنا، تیرے کرمیں لکھیا۔

پیار دا جواب بے وفائی، میرے کرمیں لکھیا۔

 

وفا دا بیج لاکے زمین میں ہتھاں نال سنجی

بوٹا ودھیا اس بیج توں، فٹیاں لگیاں پیار دی کپاہے،

چنکے لے گئے فلّ اجنبی، چھٹیاں نوں لتڑ کراہے،

بے بس اس فلّ دی آخر، پینجے روں گئی پنجی۔

 

گھڑی میں ککر دی لکڑ توں تیری مورتی سوہنی

دل ڈے مندر وچّ میں اسنوں رکھیا گہنے پاکے

دھوپھ دیواں اس مورتی نوں روز دیوی سمجھکے پوجاں

گوٹے نال شنگاری جری دے قمیض تے لہنگا پہناکے۔

 

پڑھکے قلماں، رہراس شام نوں، آرتی کراں میں راتیں

اوہ دیوی نہ خوش ہوئی میرے اتے، تیوڑیاں متھے پاوے

دوری اوہ دشا وچّ پائے جاکے پردیسیں وسی

چٹھی کدے نہ لکھدی ہجر دا سوگ ودھاوے۔

 

لایا سی بوٹا اناراں دا، تھیلیاں بنھیاں پھلیں میں

چھڑکی دوائی کیڑیاں والی، پھل کھاوے کوئی

طوطے اڈائے سکھر دوپیہرے، راتاں جاگدیاں کٹیاں

ملاوے دریڈے سجناں نوں سندے نہیں متر ارجوئی۔

 

 

 

 

             غزل

 

یاد ہے مینوں پیار دا اوکھا پہاڑا۔

بلھاں اتے چڑھیا رنگ وفا دا گاڑھا۔

 

غائب ہوئے معشوق لاواں دے موقعے اتے

سروالھا کھڑا اڈیکے، گھوڑی چڑھے نہ لاڑا۔

 

جنج واپس مڑی وہوٹی توں بناں

اداسی دے گیت، کوی لائی بیٹھا کھاڑا۔

 

اوہناں دے من دوجیاں دیاں سوچاں جتیاں

من عاشقاں دے وچّ اٹھیا بھارا ساڑا۔

 

مڑکے سیالاں دے  پنڈ فریاد کریئے

جیب توں مہنگا ہویا ٹانگے دا بھاڑا۔

 

اندیکھے محلیں وڑن توں پہلاں سوچ

مینوں پرایا نہ سمجھ میں پاواں ہاڑھا۔

 

زندگی سکھی رہے بے وفا ہوئے معشوقاں دی

میری دنیاں نوں رحمت ٹبیاں دا اجاڑا۔

 

 

 

 

                امید

 

رات دے ہنیرے نال کالا ہو گیا اکاش ای۔

سجن بن دسے پردیس ٹریا بند کر دے تلاش ای۔

 

سروں دے فلّ چگکے ہتھاں اتے چھالے پئے

ہار پروندی سئی چبھ چبھکے پوٹیاں وچّ ناسور بنے

دھاگہ کٹدا ماس ہڈیاں توں سنگترے دی چھلّ واکر

گندلاں وچوں نکلدا پانی تزاب بھن ہتھیں سڑے

جہڑا دل نوں کھڈاؤنا سمجھے اوہ عاشق بدمعاش ای۔

 

بھلاکے دور گیا نوں کوئی ہور بنا لے محرم

زخماں تے جو لاوے گرم ہتھاں نال ٹھنپھی ملھم

جہڑا ہاک ماری توں جواب 'چ گاوے پیار دے گیت

تینوں لوریاں دے سواؤن واسطے گاوے پیار دی نجم

اک نویں آس اپنا لئی کس گلوں نراش ای۔

 

ماہی تاں اک ہندا، بندے دنیاں وچّ کروڑاں وسن

مذاق سنکے جو ہسے، اوہدے موتیاں ورگے دند دسن

جد توں روس وچّ بولیں، گلاں سندا بنا لڑیوں

خوشی دی گلّ دسن واسطے کتکتاریاں تیرے پھڈّ نکلن

جستے توں بھروسہ کر سکیں، جسنوں تیرا وشواش ای۔

 

فلاں دے ہار دی قدر کرے، پاوے گل وچّ چمکے

پوٹیاں دے نسور مٹ جانگے، جھڑنگے چھالے سککے

ماس مڑ آویگا ہڈیاں اتے، تزاب پھر پانی بنیگا

باہاں دی گلوکڑی دے نگھّ وچّ سوں جا توں سمٹکے

تینوں خوش کرن خاطر جانکے ہارے باجی تاش ای۔

 

امید دے دیویاں نوں توں جگائی رکھ پوری رات تکّ

دودھ وچوں سم پویگا امرت، ایہہ مٹھے ہونگے اکّ

چھاپیاں دی سولاں وچّ بسترا وچھاکے چادر تانکے

شہد نالوں وی مٹھے ہو جانگے ککر دے سکّ

ساہ لین لگّ جاوے گی مڑکے جیوندی ایہہ لاش ای۔

 

 

 

  

 

        اوہ تے اسیں

 

اوہ پوربیے ہون، اسیں رہائش رکھی پچھمی

اوہ امیری خیلن، سانوں چھڈّ گئی لکھمی

اوہ تندرستی وسن، اسیں گھاتک ہوئے زخمی

 

اوہ حویلیاں رہن، ساڈی کچی کلی سکھنی

اوہ کاریں اسوار، اساں پیدل واٹے ترنی

اوہ کنگھیاں ڈھیرن، ساڈی کھلرے جھاٹے سجنی۔

 

اوہناں پائی شیروانی، ساڈی شلوار ٹاکیاں والی

اوہناں چکی پیالی، ساڈی گھٹّ باٹیاں والی

اوہناں چڑھیاں چوٹیاں، ساڈی صبر وادیاں والی۔

 

اوہ گھوڑیاں بھجاؤندے، اسیں جوں تور چلنی

اوہ بھنگڑے پاؤندے، اسیں غزل غم خور لکھنی

اوہ اترپھلیلاں لاؤن، اسیں گوہے کندھ لپنی۔

 

اوہدے ہتھیں پیسے، ساڈی جیبھ سکھنی خالی

اوہدے انگور کھادھے، ساڈی جیبھ ملیاں کھائلی

اوہدے کول جواب، ساڈی روح کھڑی سوالی۔

 

اسنوں ربّ تکے، سانوں ربّ کرے بے انصافی

اسنوں کتاباں ملن، سانوں ردی کاغذ کافی

اسنوں غلطیاں معافق، سانوں منگنی پیندی معافی۔

 

اسنوں ربّ تکے، سانوں مکھ آخری ہاسی

اوہ پیارہین اکلے، ساڈے دلیں نہ اداسی

اوہ کڑتنہاری بیٹھے، ساڈے بلاں تے مٹھاسی۔

 

اوہناں نال محبت، پھر وی سانوں ڈاپھی

اوہناں بناں زندگی، پوری نہ ہوئی ساڈی

اوہناں نال زندگی، دولتیں بتاواں جاں بربادی۔

 

 

 

             ریت دے مینار

 

بچکے لنگھناں اوکھا، دکھاں دے شیر لائی بیٹھے گھاتاں۔

متھے اتے چھا گئیاں لکیراں، انگنیاں اوہ جذباتاں۔

 

لیاکے موری دی پلی اٹاں نوں چوبارے دی کندھ نوں لائی

جان بجھّ خاکے جھوٹھیاں سوہاں کھلی پیار دی اڈائی

ہن شتیراں نوں جپھیاں پاؤن لگیاں کوہڑ کرلی دیاں جاتاں۔

 

ڈاڈھے طوفان دیکھکے وی میں ریت دے اسارے اچے مینار

پہلے بلے نال وفا دے تیلے کھنڈ گئے اجڑ گیا پیار

من بہلاؤن توں مجبور ہو چکیاں دوستاں دیاں باتاں۔

 

چھڈّ گئے مینوں اکلا جنگلاں وچّ جپھرناما ہتھ پھڑاکے

لہو لہان میں ہویا بیٹھاں بے وفائی دیاں سٹاں خاکے

میرے زخماں نوں اؤڑدیاں تھکیاں گھسیاں پتل دیاں پراتاں۔

 

 

سویرے دا انت

 

کولے وی بجھ گئے

بھٹھی وچلی سواہ تے

 

ننگے ننگے پیریں تراں

تریل بھجے گھاہ تے

 

چپّ نوں توڑ جاوے

موراں دی کوک نی

تاریاں توں بے خبر ہوکے

جگّ ستا گھوک نی

 

ہولی ہولی زندگی دے

چھنکنے شروع ہوئے منکے

چند ڈھلویں راہ ٹریا

ککڑ دی بانگ سنکے

 

نخرے نال سورج نکلدا

کوآری لالی بدلیں کھلارکے

ڈوڈیاں وچوں گبھرو فلّ

کھڑ اٹھن غملے شنگارکے

 

جنگلپانی داتن اشنان کرکے

پروٹھے دہیں نال خاکے

تر پوے کمیں دنیاں

بلداں دے پنجالیاں پاکے

 

ٹریکٹر وانھ واہ ترے

اس سویرے دا انت ہویا

تریل سکی دھرتی تے

دن دا راج ہویا

 

شہید دے آخری شبد

 

اج مائی میری واری

بن لاش نہر وچّ ترن دی

 

غلامی دا جولھا لاہکے

اچھا بڑی قوم لئی مرن دی

 

پاڑدے اوہ جاہلی بے دعویٰ

دس ہزار فوجاں دے ہون سپاہی

انتالی میرے ساتھی تیار

رن وچّ ماتا بھاگو کرے اگوائی

مارکے سینکڑے پوری کرنی چاہ

گوبند پتا دا شہید بنن دی

 

دسّ دیویں محبوب نوں

تیرے پتّ وفا نبھائی آخری ساہیں

میری اڈیک نہ کرے

بیٹھ اوہ بیریناں والے راہیں

ریجھ مینوں مجبور کرے

بھگت سرابھے دے راہ ترن دی

 

قبیلداری دے جھنجناں توں

بہت ضروری ہے قوم دی آزادی

موہ چھڈدے ماپیاں دا

للکارنیں ہے اگّ جو پاوے بربادی

موقع مینوں انوکھا ملیا

قوم دی چنگی سیوا کرن دا

 

بنہی میں پگّ بسنتی

جنگ جتن دی نہیں کوئی امید

گڑھتی دتی پنج ککیاں دی

اج تلوار اٹھاکے بچاؤنے ہے غریب

موہ نوں توں ڈھکلے

سکھیا نہ دے میننوں ڈرن دی

 

دسّ دیویں باپو نوں

اوہدا پتّ پوریاں کر گیا مریاداں

سورما جوجھ جنگ لڑیا

پر پھاہے لا دتا مینوں جلاداں